Kahvehanedeki Göz

Wed, 31 Oct 2007 12:17:00 +0200

Kahvehanedeki Göz [Adam Sanat Sayı 228, Ocak 2005]

Kahvehaneden önce birbirlerinin dar grupları içinde kümelenen tekil söz’lü kimlikler, kahvehanelerde yabancı, buralı olmayanlarla aynı zamanı ve aynı mekanı kullanıyorlardı. Bugün olduğu gibi değişik gruplar genellikle belirli kahvehanelere gitmeyi yeğleseler de, bu mekanlarda görülen farklı sözler, farklı sesler görece rahat ve ilk başlarda birazıyla şaşkınlık içinde karşılıklı konuşuyorlardı.

Şehrin çeşitli bölgelerinde kahvehanelerin açılması ve bir kişinin birinden çıkıp bir öbürüne girebilmesi toplumun çeşitli kesimlerinden insanların birbiriyle karşılaşmasını mümkün kılıyordu. Şehrin kendini öbür yerleşim (köy, kasaba) birimlerinden ayıran en belirleyici öğelerinden biri olan ‘karşılaşma’ yada görünen ‘öteki söz’ yepyeni bir sosyolojik olgu olarak dikilir kahvehanedeki ‘göz’ün önüne.

Kahvehane ve Eğlence

Wed, 31 Oct 2007 12:14:00 +0200

Kahvehane ve Eğlence [Toplumsal Tarih, Sayı 126, Haziran 2004]

Uzun yıllar şamanizmin etkisi altında kalan Türkler dini törenlerini şenlikler çerçevesinde kutlamıştır. Şenlik zamanının belirleyicisi doğanın döngüsü mevsimlerdi. Ticari etkinliklerin arttığı, kişisel gereksinimlerin giderildiği, gök gürlemeleri ve şimşek çakmalarıyla başlayan bahar mevsimi öbür mevsimlere oranlara Türklerin günlük yaşamlarında daha büyük bir öneme sahipti. Mevsimlerin başlangıcı veya bitimi şenliklerin temelini oluştururdu. Bu kutlamalarda kurbanlar kesilir, at yarışları, ok atışları yapılır; kadın erkek birarada şarkılar söynenir, danslar edilip içkiler içilirdi (İzgi, 1978; 29). Dinsel içerikli “ayin”lerin dışında, onun kadar önemli ancak belli bir takvime bağlı olmayan, siyasal işlevli törenler de birer toplaşma, eğlenme öğesiydi. Bu törenler beğ oğlunun ilk avı, tahta çıkma, doğum, andlaşma, elçi kabulü gibi nedenlerden dolayı yapılır; dil, din ve ırk ayrımı gözetilmeksizin bu törene herkes çağrılırdı. Dahası, toplum o töreye/ o otoriteye bağlılığını göstermek için düzenlenen törene katılmak zorundaydı; katılmamak bir isyan, bir başkaldırı olarak değerlendirilirdi (Öngel, 2001; 281-282). Siyasal işlevli törenlerin bu özelliklerine yüzyıllar sonraki Osmanlı padişah şenliklerinde de rastlayacağızdır.

Edebiyat İnceleme - Tarih İnceleme - Öykü - Şiir

Kahvehanedeki Göz

Kahvehane ve Eğlence